امروزه یادگیری برنامهنویسی فقط یک مهارت فنی نیست، بلکه ابزاری برای تقویت فکر، حل مسئله و خلاقیت کودکان است. اما چالش اصلی والدین این است: «کدام نرم افزار برنامه نویسی واقعاً برای سن و توانایی فرزندم مناسب است؟» در این مقاله، بهصورت کاملاً کاربردی: بهترین نرم افزارهای برنامه نویسی کودکان و و نوجوانان را معرفی میکنیم، آنها را واقعی و صادقانه مقایسه میکنیم، و در پایان، مسیر درست یادگیری را پیشنهاد میدهیم.
چرا یادگیری برنامه نویسی برای کودکان مهم است؟
یادگیری برنامهنویسی به کودکان کمک میکند:
- تفکر منطقی و الگوریتمی پیدا کنند
- مهارت حل مسئله را تقویت کنند
- خلاقتر شوند
- برای مشاغل آینده آماده شوند
15 بهترین نرم افزار برنامه نویسی کودکان و نوجوانان
نرم افزارهای برنامه نویسی کودکان و نوجوانان در هر سنی به وجود میآیند که همه به روشهای جذاب و نوینی برای آموزش این مهارت ضروری میپردازند. از بازی های منطقی تا نرم افزارهای کامل کدنویسی، هم نرم افزار رایگان و هم پولی برای کودکان در دسترس هستند. بنابراین، بدون شک نرم افزار برنامه نویسی برای کودک شما وجود دارد که به نیازهای او پاسخ دهد!

1) اسکرچ جونیور ScratchJr – بهترین انتخاب برای کودکان 5 تا 7 سال
اسکرچ جونیور یک نرم افزار برنامه نویسی مقدماتی است که به بچه ها اجازه می دهد داستان ها و بازی های تعاملی خود را بسازند. دارای یک رابط کشیدن و رها کردن با بلوک های برنامه نویسی است که برای برنامه ریزی کاراکترها در یک صحنه به هم متصل می شوند. Scratch Jr با الهام از زبان برنامه نویسی محبوب اسکرچ قصد دارد به بچه ها بیاموزد که چگونه مشکلات را حل کنند، پروژه ها را طراحی کنند و خود را خلاقانه بیان کنند. حتی یک کلاس آنلاین زنده وجود دارد که Scratch Jr را پوشش میدهد، که در طی آن بچهها یاد میگیرند که چگونه بازیهای جالبی را با کدنویسی و راهنمایی از یک متخصص بسازند.
- سن: 5-8
- ویژگی ها: استفاده از آن بسیار آسان است، بازیگونه و سرگرم کننده، بر اصول اولیه برنامه نویسی تاکید دارد.
- معایب: محدودتر از اسکرچ معمولی
- دستگاه های مورد نیاز: iPad یا Android Tablet
لینک دنلود برنامه
دانلود Scratch Jr برای Android

2) Scratch Ninja – محبوبترین نرم افزار برنامه نویسی کودکان
یک دوره زبان برنامه نویسی اسکرچ برای مبتدیان MIT را برای کودکان با انگیزه ای که به دنبال چیزی با قدرت کمی بیشتر از Scratch Jr هستند، پوشش می دهد. کلاس آنلاین Scratch Ninja دارای یک کلاس کوچک است. اندازه کلاس (حداکثر 5 دانش آموز) و پروژه های سرگرم کننده. دانشآموزان مفاهیم اصلی کدگذاری مانند دنبالهها، حلقهها و عبارات شرطی را تنها در قسمت اول کلاس یاد خواهند گرفت!
- سن: 7-10 سال
- ویژگی ها: آموزش هدایت شده ؛ پروژه های سرگرم کننده
- معایب:باید زمانی را پیدا کنید که مطابق با برنامه شما باشد
- دستگاه های مورد نیاز: رایانه شخصی، مک یا تبلت
لینک دنلود برنامه
دانلود Scratch برای Windows / Mac
3) Code Karts – یادگیری مرحلهای و استاندارد
Code Karts که برای طرفداران جوان مسابقه ساخته شده است، مجموعه ای از پازل های منطقی را با هدف کمک به ماشین برای رسیدن به خط پایان ارائه می دهد. با هر پازل، بچه ها باید به تدریج پازل های منطقی سخت تری را با مفاهیم کدگذاری ساده حل کنند تا مسابقه را به پایان برسانند. این برنامه دارای 10 سطح رایگان است، با سطوح اضافی با هزینه (بسیار کم) در مجموع 95 سطح، به علاوه 9 مسابقه جایزه.
- سن: 5+
- ویژگی ها: تم سرگرم کننده ماشین مسابقه، آسان برای یادگیری، بسیاری از مطالب در نسخه کامل
- معایب: سطوح اضافی بالاتر از 10 اول باید خریداری شوند
- قیمت: رایگان با خریدهای درون برنامه ای
- دستگاه های مورد نیاز: iPad یا Android Tablet
لینک دنلود برنامه
دانلود Code Karts برای Android

4) Daisy the Dinosaur
این برنامه منطقی کدنویسی سرگرمکننده دارای دایزی است، دایناسوری که بچهها باید با استفاده از دستورات کشیدن و رها کردن، آن را از طریق سطوح هدایت کنند. مفاهیم اساسی کدگذاری، مانند دستورات شرطی را در قالب چالش های کوتاه آموزش می دهد. همچنین دارای یک حالت بازی رایگان برای سرگرمی بی پایان است!
- سن: 5-8
- ویژگی ها: رابط کاربری آسان ، موضوع جذاب، حالت بازی رایگان برای ادامه سرگرمی
- معایب: دستورالعمل ها به جای گفتاری نوشته می شوند، بنابراین والدین ممکن است نیاز به کمک داشته باشند
- قیمت: رایگان
- دستگاه های مورد نیاز: iPad
لینک دنلود برنامه
دانلود Daisy the Dinosaur برای iOS

5) ماشین همه کاره Everything Machine
Everything Machine یک مقدمه عالی برای برنامه نویسی و الکترونیک است. رابط کشیدن و رها کردن آن که برای مخترع مشتاق ساخته شده است به شما امکان می دهد به دوربین، سنسورها، نورها، صدا و موارد دیگر دستگاه خود متصل شوید و آن را کنترل کنید. این برنامه بیشتر یک جعبه ماسهبازی است تا یک بازی، بچهها را تشویق میکند تا خلاقیت خود را کشف کنند و هر آنچه را که میتوانند تصور کنند خلق کنند!
- سن: 5+
- ویژگی ها: خیلی باز، نه تنها کدگذاری بلکه تعاملات اساسی بین الکترونیک را پوشش می دهد
- معایب: راهنما یک سند جداگانه است که باید دانلود شود (به صورت رایگان)
- دستگاه های مورد نیاز: iPad یا iPhone
لینک دنلود برنامه
دانلود Everything Machine برای iOS

6) Coda Game
Coda Game یک پلتفرم است که به طور خاص برای کمک به بچهها در ساخت بازیها با استفاده از رابط کدگذاری کشیدن و رها کردن طراحی شده است. بچهها مکانیکهای مختلف بازی مانند جاذبه، اضافه کردن دشمنان، سرعت، سیستمهای نقطهای و غیره را یاد خواهند گرفت. بازی های تمام شده را نیز می توان به راحتی با دوستان و خانواده به اشتراک گذاشت!
- سن: 9+
- ویژگی ها: دارای گرافیک و صداهای سرگرم کننده است، ساخت بازی با پایان باز
- معایب: محدودتر از چیزی مانند Scratch
- دستگاه های مورد نیاز: تلفن یا تبلت iOS یا Android
لینک دنلود برنامه
7) پایتون
برای بچههایی که به دنبال شیرجه زدن به یک زبان برنامهنویسی دنیای واقعی هستند، ایرانیان سایبر یک کلاس آنلاین پایتون برای رده مقدماتی تا پیشرفته ارائه میدهد. دانشآموزان مفاهیم اصلی پایتون را یاد میگیرند و راه خود را برای به کارگیری این مهارتها با برنامههای واقعی و کاربردی میآموزند. Python یک زبان برنامه نویسی بسیار قدرتمند و محبوب است و یادگیری پایتون در ایرانیان سایبر همراه با بازی سازی است.
- سن: 10-15 سال
- ویژگی ها: برنامه نویسی کاربردی در دنیای واقعی را بیاموزید، کلاس های کوچک توجه فردی را ارائه می دهند
- معایب: باید یک برنامه زمانی پیدا کنید که برای شما مناسب باشد
- دستگاه های مورد نیاز: PC یا Mac

8) Pygame
pygame یک برنامه برنامه نویسی بازی سازی با پایتون برای کودکان است که می توانند بازی، داستان، هنر و … را که تخیل آنها را به ساختن سوق می دهد بسازند. ابزارهایی برای کنترل کاراکترها و طرح های به ظاهر نامحدود در برنامه موجود است. پیش نیاز این دوره، دوره پایتون هستش.
- سن: 10+
- ویژگی ها: کاربران می توانند بازی های جذاب سازند.
- معایب: داشتن پیش نیاز پایتون
- دستگاه های مورد نیاز: pc
لینک دنلود برنامه

9) Swift Playgrounds
Swift Playgrounds توسط اپل ساخته شد تا به کودکان زبان برنامه نویسی به نام Swift را از طریق مجموعه ای از بازی های کدنویسی آموزش دهد. بازیکنان با استفاده از Swift برای کنترل شخصیت خود از پازل های سه بعدی مختلف عبور می کنند. در نهایت، کاربران می توانند برنامه ها، بازی ها و موارد دیگر خود را بسازند!
- سن: 10+
- ویژگی ها: یک زبان برنامه نویسی در دنیای واقعی را آموزش می دهد، جهان های سه بعدی جذاب
- معایب:تمرکز بر زبان اختصاصی اپل سوئیفت است که نمیتوان از آن در پلتفرمهای دیگر استفاده کرد
- دستگاه های مورد نیاز: iPad یا Mac
لینک دنلود برنامه
دانلود Swift Playgrounds برای iOS

10) css/Html
آموزش CSS/HTML برای کودکان میتواند با استفاده از روشها و ابزارهایی که جذابیت و سهولت درک را دارند، بسیار مفید باشد به طور کلی، استفاده از روشهای تعاملی، منابع تصویری و بازیگونه، و ارائه فرصتهای عملی برای تمرین، میتواند به کودکان کمک کند تا به طور موثر مفاهیم HTML و CSS را یاد بگیرند و به طراحی وبسایتهای ساده بپردازند.
- سن: 10+
- ویژگی ها : جذاب و گرافیکی
- معایب: محدودیت در استفاده
- دستگاه های مورد نیاز: pc

11) Bootstrap
Bootstrap یک فریمورک متنباز (open-source) است که برای توسعه و طراحی وبسایتها و برنامههای وب استفاده میشود. این فریمورک شامل مجموعهای از قالبها، قطعهکدها و ابزارهای جاوااسکریپت است که به طور کلی برای ایجاد واسط کاربری وب زیبا، قابل استفاده، و واکنشگرا (responsive) طراحی شدهاند.
- سن: 10+
- ویژگی ها : جذاب و گرافیکی
- معایب: پیش نیاز ترم یک طراحی سایت هستش
- دستگاه های مورد نیاز: pc
Tynker (12– یک قدم جلوتر از اسکرچ
Tynker یک محیط آموزشی پیشرفتهتر برای کودکانی است که مرحله مقدماتی برنامه نویسی را پشت سر گذاشتهاند و با مفاهیم پایه آشنا هستند. این پلتفرم کمک میکند کودک بهتدریج از برنامه نویسی صرفاً تصویری فاصله بگیرد و برای ورود به دنیای واقعیتر کدنویسی آماده شود. فضای آموزشی Tynker همچنان جذاب و بازیمحور است، اما ساختار آن هدفمندتر از Scratch طراحی شده و کودک را در مسیر مشخصی جلو میبرد.
در Tynker کودک ابتدا با برنامه نویسی بلوکی کار میکند و در ادامه، بهصورت کنترلشده با زبانهایی مانند Python و JavaScript آشنا میشود. این روند باعث میشود انتقال از بلوکها به کدنویسی متنی برای کودک ترسناک نباشد و بهصورت طبیعی اتفاق بیفتد. ساخت بازیها، اپلیکیشنهای ساده و پروژههای متنوع، یادگیری را ملموس و انگیزهبخش نگه میدارد.
- سن مناسب: معمولاً از ۹ سال به بالا، بهویژه برای کودکانی که تجربه قبلی با Scratch دارند.
- ویژگیها: مسیر آموزشی ساختارمند، پروژههای متنوع و مرحلهبندیشده، و امکان آشنایی تدریجی با زبانهای برنامه نویسی واقعی.
- معایب: بیشتر امکانات حرفهای آن پولی است و برای کودکانی که تازه وارد دنیای برنامه نویسی میشوند، انتخاب مناسبی بهعنوان اولین ابزار نیست.
لینک دنلود برنامه
Code.org (13 – آموزش ساختارمند و مدرسهمحور
Code.org یک پلتفرم آموزشی شناختهشده و استاندارد برای یادگیری اصول اولیه برنامه نویسی است که بیشتر برای کودکانی مناسب است که آموزش مرحلهای و منظم را ترجیح میدهند. محتوای این وبسایت بهصورت پلهای طراحی شده و کودک را قدمبهقدم با مفاهیم پایه برنامه نویسی و حل مسئله آشنا میکند. فضای Code.org بیشتر آموزشی است تا سرگرمی صرف و به همین دلیل در بسیاری از مدارس و محیطهای آموزشی رسمی مورد استفاده قرار میگیرد.
در Code.org کودک با مفاهیمی مانند منطق برنامه نویسی، ترتیب دستورات و حل مسئله از طریق تمرینهای مشخص و هدفمند آشنا میشود. مسیر یادگیری از سطح بسیار ساده شروع شده و بهصورت کنترلشده پیش میرود، بهطوری که کودک بدون احساس سردرگمی میتواند پیشرفت خود را مشاهده کند. استفاده از شخصیتها و بازیهای آشنا نیز به درک بهتر مفاهیم کمک میکند، هرچند میزان خلاقیت آزاد در آن کمتر از ابزارهایی مانند Scratch است.
- سن مناسب: معمولاً از ۶ یا ۷ سالگی به بالا، بسته به سطح کودک.
- ویژگیها: کاملاً رایگان، دستهبندیشده بر اساس سن و سطح، و مناسب برای استفاده در فضای آموزشی رسمی و مدرسهای.
- معایب: آزادی عمل و خلاقیت کمتری نسبت به محیطهای بازتری مثل Scratch دارد و بیشتر بر انجام تمرینهای از پیشطراحیشده تمرکز میکند.
- دستگاههای مورد نیاز: قابل استفاده از طریق مرورگر وب روی کامپیوتر، تبلت و لپتاپ.
14) CodeMonkey – آموزش کدنویسی واقعی به زبان ساده
CodeMonkey یک پلتفرم آموزشی داستانمحور است که کودکان را بهصورت تدریجی با کدنویسی واقعی آشنا میکند. برخلاف محیطهای کاملاً بلوکی، در CodeMonkey کودک از همان ابتدا با نوشتن کد واقعی سروکار دارد، اما این کار در قالب بازی و روایت داستانی انجام میشود تا یادگیری خستهکننده یا ترسناک نباشد. این روش به کودک کمک میکند منطق برنامه نویسی و ساختار کد را عمیقتر درک کند.
در CodeMonkey کودک با مفاهیمی مانند متغیرها، حلقهها، شرطها و حل مسئله پیشرفته آشنا میشود و بهتدریج یاد میگیرد چگونه با استفاده از سینتکس واقعی کدنویسی، مسائل را مرحلهبهمرحله حل کند. این پلتفرم بهویژه برای کودکانی مناسب است که ذهن منطقی قویتری دارند یا علاقهمندند از فضای صرفاً تصویری عبور کرده و وارد دنیای جدیتری از برنامه نویسی شوند.
- سن مناسب: معمولاً برای کودکان ۶ تا ۱۲ سال، بهخصوص آنهایی که تجربه اولیهای از برنامه نویسی دارند.
- ویژگیها: آموزش سینتکس واقعی کدنویسی بهصورت بازیمحور و داستانی، تقویت جدی مهارت حل مسئله و آمادهسازی کودک برای یادگیری زبانهای برنامه نویسی واقعی در آینده.
- معایب: برای کودکانی که کاملاً تازهکار هستند یا هنوز آمادگی ذهنی لازم را ندارند، ممکن است چالشبرانگیز باشد.
- دستگاههای مورد نیاز: قابل استفاده از طریق مرورگر وب روی کامپیوتر، لپتاپ و تبلت.
15) Lightbot – بازی فکری برای آمادهسازی ذهن برنامهنویسی
Lightbot یک بازی آموزشی ساده اما بسیار مؤثر است که کودکان را بدون درگیر شدن مستقیم با کدنویسی، با منطق برنامهنویسی آشنا میکند. در این بازی، کودک با استفاده از دستورهای ساده، یک ربات را مرحلهبهمرحله هدایت میکند و ناخودآگاه مفاهیمی مانند ترتیب دستورات، تکرار و تفکر الگوریتمی را یاد میگیرد. Lightbot بیشتر روی «طرز فکر برنامهنویس» تمرکز دارد تا یادگیری واقعی یک زبان برنامهنویسی.
فضای بازیگونه Lightbot باعث میشود کودک بدون استرس و فشار آموزشی، مهارت حل مسئله خود را تقویت کند. این برنامه انتخاب بسیار خوبی بهعنوان قدم اول یا مکمل آموزش برنامهنویسی است، بهخصوص برای کودکانی که هنوز آمادگی ورود به محیطهای کدنویسی را ندارند. با این حال، Lightbot بهتنهایی آموزش برنامهنویسی محسوب نمیشود و بیشتر نقش آمادهسازی ذهن را دارد.
- سن مناسب: معمولاً از ۴ یا ۵ سالگی به بالا، بسته به توانایی کودک در حل مسئله.
- ویژگیها: تقویت تفکر الگوریتمی، آموزش مفاهیم پایهای مانند ترتیب و تکرار دستورات، محیط ساده و بازیمحور بدون نیاز به خواندن یا نوشتن کد.
- معایب: فاقد آموزش کدنویسی واقعی است و نمیتواند جایگزین ابزارها یا دورههای آموزشی برنامهنویسی شود.
- دستگاههای مورد نیاز: قابل اجرا روی موبایل و تبلت (Android و iOS) و نسخه وب روی کامپیوتر.
لینک دنلود برنامه
آیا فقط نصب نرم افزار برنامه نویسی کودکان کافی است؟
پاسخ کوتاه و صادقانه این است که خیر، نصب نرم افزار بهتنهایی کافی نیست. بسیاری از والدین با نصب یک نرم افزار برنامه نویسی کودکان تصور میکنند فرزندشان وارد مسیر یادگیری شده، اما در عمل مشاهده میشود که بعد از مدتی کودک یا علاقهاش را از دست میدهد یا صرفاً با محیط نرم افزار بازی میکند، نه اینکه مفاهیم برنامه نویسی را یاد بگیرد.
نرم افزارهای آموزشی مانند Scratch یا Code.org ابزارهای بسیار خوبی هستند، اما این ابزارها بهخودیِ خود «آموزشدهنده» نیستند. کودک برای یادگیری مؤثر به مسیر مرحلهبهمرحله، توضیح مفاهیم متناسب با سن، و بازخورد صحیح نیاز دارد. بدون این موارد، یادگیری پراکنده و سطحی میشود و پایه درستی برای ادامه برنامه نویسی شکل نمیگیرد.
تجربه آموزشی نشان داده است زمانی که نرم افزار در کنار آموزش اصولی و مربی آگاه استفاده میشود، کودک نهتنها مفاهیم برنامه نویسی را بهتر درک میکند، بلکه اعتمادبهنفس و انگیزهاش برای ادامه یادگیری نیز افزایش پیدا میکند. به همین دلیل است که در آموزش حرفهای، نرم افزار فقط ابزار است و آموزش، تعیینکننده نتیجه نهایی.
مسیر پیشنهادی کارشناسان ایرانیان سایبر
بر اساس تجربه آموزشی ایرانیان سایبر در آموزش برنامه نویسی کودکان، بهترین مسیر یادگیری مسیری است که ساده، مرحلهای و متناسب با سن کودک طراحی شده باشد. در این مسیر، کودک آموزش را با محیطهای بصری و جذاب مانند Scratch شروع میکند؛ جایی که بدون نیاز به تایپ کدهای پیچیده، با مفاهیم پایهای برنامه نویسی مثل منطق، ترتیب دستورات و حل مسئله آشنا میشود.
پس از ایجاد این پایه، آموزش بهصورت پروژهمحور ادامه پیدا میکند. کودک در هر مرحله یک هدف مشخص دارد و نتیجه کار خود را بهصورت یک بازی، انیمیشن یا پروژه ساده میبیند. این روش باعث میشود یادگیری برای او ملموس، قابل فهم و انگیزهبخش باشد و صرفاً به حفظ مفاهیم تئوریک محدود نشود.
در ادامه، با تقویت منطق برنامه نویسی و تفکر الگوریتمی، کودک آمادگی لازم برای ورود به مراحل بالاتر را پیدا میکند. در این مرحله است که میتوان او را، بسته به علاقه و تواناییاش، به مسیرهای پیشرفتهتر مانند برنامه نویسی پایتون، طراحی وب یا حتی رباتیک هدایت کرد؛ بدون اینکه دچار سردرگمی یا افت انگیزه شود.
کلاسهای برنامه نویسی کودکان ایرانیان سایبر دقیقاً بر اساس همین مسیر طراحی شدهاند. آموزشها مخصوص کودکان برگزار میشوند، با حضور مربیان باتجربهای که هم برنامه نویسی را میشناسند و هم زبان آموزش به کودک را بلدند. دورهها بهصورت آنلاین و حضوری ارائه میشود و تمرکز اصلی آنها بر یادگیری عملی و پروژهمحور است تا کودک بتواند نتیجه تلاش خود را بهروشنی ببیند و با اعتمادبهنفس به مسیر ادامه دهد.
اگر بهدنبال یادگیری اصولی، هدفمند و متناسب با سن فرزندتان هستید، میتوانید جزئیات دورهها و شرایط ثبتنام را از طریق کلاسهای برنامه نویسی کودکان ایرانیان سایبر مشاهده کنید.
سوالات متداول نرم افزار برنامه نویسی کودکان
بهترین نرم افزار آموزش برنامه نویسی برای کودکان چیست؟
برای شروع یادگیری برنامه نویسی، Scratch یکی از بهترین و امنترین انتخابها برای کودکان ۸ تا ۱۶ سال است. این نرم افزار با محیط کاملاً تصویری به کودک اجازه میدهد بدون درگیر شدن با کدنویسی پیچیده، مفاهیم اصلی برنامه نویسی مانند منطق، ترتیب دستورات و حل مسئله را یاد بگیرد. برای کودکان کمسنتر نیز ScratchJr گزینهای مناسب است که متناسب با تواناییهای شناختی آنها طراحی شده است.
از چه سنی کودک میتواند برنامه نویسی یاد بگیرد؟
یادگیری برنامه نویسی میتواند از حدود ۵ سالگی آغاز شود، به شرطی که ابزار آموزشی متناسب با سن کودک انتخاب شود. در این سن، استفاده از محیطهای کاملاً بصری و ساده مانند ScratchJr باعث میشود کودک بدون فشار ذهنی، با تفکر منطقی و حل مسئله آشنا شود و پایه مناسبی برای مراحل بعدی بسازد.
آیا برنامه نویسی برای کودکان سخت است؟
برنامه نویسی ذاتاً سخت نیست، بلکه اگر ابزار یا روش آموزش متناسب با سن کودک نباشد، یادگیری دشوار به نظر میرسد. وقتی مفاهیم بهصورت مرحلهای، بازیمحور و عملی آموزش داده میشوند، کودکان نهتنها دچار استرس نمیشوند، بلکه یادگیری را بهعنوان یک فعالیت جذاب و خلاقانه تجربه میکنند.
کلاس بهتر است یا یادگیری با نرم افزار؟
نرم افزارهای آموزشی ابزار بسیار خوبی هستند، اما بهتنهایی کافی نیستند. بهترین نتیجه زمانی به دست میآید که استفاده از نرم افزار در کنار آموزش اصولی و حضور مربی متخصص باشد. در این حالت، کودک مسیر یادگیری مشخصی دارد، اشتباهاتش اصلاح میشود و میتواند آموختههای خود را به پروژههای واقعی تبدیل کند.











